2006 йил кунларининг тарихи
Тарихни кунба- кун, соатма- соат ёзиб бормоқ лозим. Акс тақдирда у тарих эмас, хотирага айланади.
Мен замондошимнинг саволларга айланган кунларнинг (Олдингилари “ЗЕҲНИЯТ ЖУМБОҒИ”, “САРОЙ СИРЛАРИ”, “ҚАТАҒОН” китобларида) тарихини имконим қадар ёзиб борар эканман, бу ишни сиз учун қилдим.
Сизга қолгани уни ўқиб, қатағон кунларининг даҳшатини англашдир. Умид қиламанки, бунга қодирсиз, азиз неварам!
Муаллиф.
Пайғамбарлар ҳам оддий одам бўлишган
17 Январ, 2006 йил
САВОЛ: Бугунги ҳукуматдан баъзи одамларнинг хатларини эълон қилиб турасиз. Уларнинг сизлар билан алоқасида ҳеч қандай мантиқ кўрмаяпман. Нима сабабдан улар сизларга ишонишлари керак?(Нозим).
ЖАВОБ: Саволингизда, руҳингизда негадир жаҳл бор… Акс тақдирда оддийгина мантиқни кўрган бўлардингиз. Ҳамма вақт бир режим ичидан норозилар чиқса улар мазкур режимнинг мухолифлари билан бирлашишга уринадилар. Бунинг мисоли тарихда ҳам кўп ва қолаверса мустақилликнинг илк йилларида ҳам буни яшаганмиз. Ҳатто мамлакатнинг энг теппасида турганлар ҳам мухолифатдан нажот излашган. Нега эканлиги аниқ. Аммо сиз буни тушуна олмаганингиз учун қисман изоҳлаш мажбуриятидаман.
Каримов Ўзбекистонни чоҳ ёнига келтириб қўйди. Ундан кейин келадиган раҳбар пайғамбар бўлса ҳам (Пайғамбарлар ҳам оддий одамлар бўлишганини унутманг!) Каримов бузган аравани тузата олмайди. Каримов ўзидан кейин жуда катта ахлат уюми қолдирмоқда ва буни тозалаш жуда ва жуда қийин кечади. Кимки бу ишга бел боғласа отасига раҳмат, унга ёрдам бериш керак! Чунки бутун халқ бир тан, бир жон бўлмаса мамлакатни тозалаш ҳам, қутқазиш ҳам мумкин эмас.
Ҳукумат ичидан чиқиб Каримовни четлатишган, ҳатто Каримов ўзи биттасини тайинлаган тақдирда ҳам халқ уларга ишонмайди ва қўлламайди. Натижада улар Каримов уйган ахлатнинг остида қолиб кетадилар. Халқнинг кўзига очиқ юз билан қарайдиган ва қўрқмай гапира оладиганлар-булар Каримов зулмига қарши курашиб келганлардир. Халқ фақат уларга ишонади ва уларга эргашади, улар билан бирга қийинчиликларни енгишга киришади. Бу жуда оддий мантиқ. Бугунги ҳукумат ичида Каримовга қарши бўлган кучлар шуни идрок этмоқдалар. Бошқа йўл йўқ. Улар хориждаги мухолифатнинг қайтишига йўл очсалар ўзларини ҳам қутқазишларини тушунмоқдалар. Чунки улар “Бу ахлат уюмини Каримов уйган эди” десалар халқ “Сизлар ҳам унинг шериги эдинглар!” дейиши аниқ. Мантиқ шу.
Шу ўринда президент маслаҳатчиларидан биридан олинган иқрор-мактубни келтирмоқчи эдим. Гарчи мактубни эълон қилиш учун ундан изн олган бўлсамда, барибир унинг услубидан кимлигини билиб қолишлари мумкин дея эрта-индин бироз ўзгартириб эълон қиламан. Бу ерда эса шуни айтмоқчи эдимки, хавфсизлик нуқтаи назаридан кўпчилик билмайдиган электрон адресим бор. Уни ҳукуматда ишлайдиган ва Каримов режимига норози бўлган бир йигит биларди. Маслаҳатчи хатни менинг ана шу адресимга юборган. Бу эса ҳукуматда норозилар бирлашаётганларини кўрсатади.
Ҳукумат ичида ҳам мамлакат ботқоққа ботиб кетганини тушунаётганлар борлиги жуда муҳим воқеадир. Зотан бугун танлов куни. Кимлардир Каримов ва Гулнорани танламоқдалар. Улар ота-қиз уйган ахлатнинг остида қолишни ихтиёр қилганлардир. Кимлардир бошқа йўлларни изламоқдалар. Улар оддий мантиқни англаганлар ёки англай бошлаганлардир. Сиз ҳам тезроқ англаб олиб, йўлингизни танлашингиз керак.
Бекорчининг бекор, беҳаловатнинг бедор даври
29 Январ 2006
САВОЛ: Ҳозир мамлакатдан ташқарида сизлар ўтказаётган бекорчи учрашувлар, мажлислардан бирор фойда чиқадими? (Маъруфжон).
ЖАВОБ: Мухолифатнинг мамлакатдан ташқаридаги тарғибот фаолияти Андижон воқеаларидан кейин битди. Яъни дунё Каримовни таниди ва унинг режимига ўз баҳосини берди. Айни пайтда шу нарса ҳам аниқ бўлдики, бирор бир мамлакат бориб Каримовни ағдариб бермайди. Бунинг турли сабаб ва омиллари бор ва улар ҳақида илгари гаплашган эдик.
Демак, бу режимни ўзгартирадиган Ўзбек халқининг ўзи. Мухолифат биринчи этапга нуқта қўйиб, иккинчи этапга ўтиши керак эди. Биз Демократик Ўзбекистон Конгресси шу боис ҳам фаолиятни халқимизга томон йўналтирмоқдамиз.
Бизнинг олдимизга қўйилган биринчи мақсад ҳар қандай сабаб билан Каримов режими кетгандан кейин мамлакатни қутқазиб қолиш масаласидир. Чунки бот-бот такрорлаётганимиз каби бу режимдан кейин Ўзбекистон жуда таҳликали даврга киради ва агар олдини оладиган куч чиқмаса харитадан ўчиб кетиши ҳам мумкин.
Бунга “самарқанликлар”, “фарғоналиклар”, “тошкенликлар”… деб замин яратиб ҳам қўйилган. Бир томон Қирғизистонга, иккинчиси Тожикистонга ва яна бир қисми Қозоғистонга қўшилиб кетиши учун бу режимдан кейин чиқадиган ички низолар етиб ортади. Демократик Ўзбекистон Конгресси барча вилоятларда шаклланган ҳолда ана шу таҳлика билан юзма-юз келинганда ёш авлодни уюштириш йўллари устида ишламоқда. Бу биринчи вазифамиздир.
Зотан Демократик Ўзбекистон Конгресси Каримовни ағдариб берамиз деган вазифани ўз гарданига олган эмас, бу ишни четдан туриб қилиб бўлмаслигини, ким-ким биз яхши биламиз ва буни доим очиқ айтиб келмоқдамиз. Биз ўзимиз четда туриб халқни зулмнинг ўқига рўпара қилиш ниятидан йироқмиз. Бошқача айтганда, биз халқни ўлимга бошлаш учун эмас, унга эркинлик йўлини кўрсатиш учун йўлга чиққанмиз. Агар эртага Каримовни ағдарамиз дея ваъда берсак, (гарчи Каримов даври битаётган бўлсада), бу популистик ваъда бўлиб қолишини биламиз.
Аммо демократияни ёйиш, Ўзбекистоннинг келажагини қўлга олиш, тубдан демократик ислоҳотлар ўтказиш учун бугунги ёшларни тайёрлаб бориш ишига ҳисса қўшишга ваъда берганмиз. Шунинг ўзи ҳам жуда катта юк. Агар бундан ортиқ иш қила олсак, бу нур устига нур бўлади.
Иккинчидан, фараз қилинг, эртага Каримов кетди дейлик. Сиёсий майдонга ким чиқади? Унинг даврида “ясалган” қўғирчоқ партиялар. Улар демократик мухолифатга йўл берадиларми? Йўқ. Ҳар қандай воситалар билан, ҳатто демократияни қўлланган ҳолда ҳам қаршилик қиладилар. Ўзингизни ўзингизга урадилар. Худди Абдураҳим Пўлатовнинг Санжар Умаров ҳақида ёзганларини кўчириб олиб, бугун қулоч- қулоч мақола ёзиб эълон қилаётганлари каби.
Улар дарҳол Каримовни қоралаб, сизга эса “Марҳамат, сайловга киринг!” дейишлари ҳам мумкин. Саккиз киши билан сайловга кириб, бир фойиз ҳам овоз ололмай чиқасизми? Муҳаммад Солиҳни майдондан чиқариш учун Абдураҳим Пўлатов етиб ортади. Ёки акси. Қолганлар эса демократга айланган бошқа бир партиянинг поездига осиладилар ва ҳоказо.
Бугун бекорчининг бекор даври, аммо беҳаловатнинг бедор - тайёргарлик даври: бу фалон вилоятда мажлис қилдик деб саккизта бечорани қаматишдан иборат бўлмаслиги керак. Бу ҳали йўқ тўйга ноғора чалмасдан, ҳормай-толмай қилинадиган иш. Бунинг сиёсий, иқтисодий, маданий, нашрий ва оммавий ишлар бўйича заминини ҳозирлаш даркор.
Бугун агар бир сўм ортиқча пулимиз бўлса, ёки бир жойдан бир сўм топсак, ана шу ишга йўналтиришимиз зарур. Биз ўз вазифамизни шундай тушунганимиз учун чет элда ҳали у билан учраш ва ёки ҳали бу билан учрашишларга ошуфта эмасмиз. Бугун чет элда сиёсат катта бизнес. Бир қанча мамлакатларнинг Ўзбекистонга дея ажратилган пуллари тўпланиб қолмоқда. Буни билган “лоббичилар” турли шахсларни “бозорга солиб” ана шу пулларни ўмармоқдалар. Бор гап шу. Бундан бозорга тушганлар ҳам хурсанд. Шўрва ичиб, ҳасип еб, хурсанд бўлиб юраверадилар. Бу ҳам бир услуб, бу ҳам бир ҳаёт тарзи…
Энди бизнинг мажлисларимизга келсак, уларни тор доирада ўзимизнинг кундалик ишларимизни юритиш мақсадида ўтказмоқдамиз. Бу мажлисларда қатнашганларнинг ҳаётларига таҳлика бўлмагани учун бу ҳақда ёзмоқдамиз. Лекин буни ҳам камайтирамиз. Чунки мажлис деган гап одамларга бекорчилик деган маънони англатмоқда. Зотан сизнинг саволингиз ҳам бунга бир мисолдир.
“Четда туриб бўйсунмаслик осон!”
5 Феврал, 2005 йил
САВОЛ: Бўйсунмаслик ҳаракати ҳақида гапирмоқдасизлар, албатта, четда туриб бўйсунмаслик осон, бу ерга келиб бўйсунмасликни бошлаб кўринглар-чи?(Йигитали).
ЖАВОБ: “Озодлик” радиосининг “Қурултой” дастурида (22-01-2005) мазкур масалани муҳокама этганимизда мен бўйсунмаслик ҳаракати демократия учун курашнинг энг оғир йўли эканлигини ва буни ташқаридан туриб амалга ошириб бўлмаслигини айтган эдим. Ўшанда қуйидаги омилга диққат тортгандим:
-асрлардир бизнинг халқимиз бўйсунишга ўргатиб келинган;
-одамларнинг бошига тери кийгизилиб, бу тери офтобда қуритилган ҳолда уларни манқуртлаштириш йўли билан бўйсундирилган;
-подшолар зулм тиғи, зиндон азоби билан бўйсунишга зўрлаганлар;
-муллалар гўр азоби билан қўрқитиб авомни ҳаётнинг барча қийинчиликларига, “Аллоҳнинг ердаги сояси” деганлари - подшоларга бўйсунишга ўргатганлар;
-ота-оналар тилни тийиш, чидам ва бардош билан яшаш, ўзидан каттанинг кўзига, айниқса, у раҳбар бўлса, тик қарамасликни айтавериб фарзандларини бўйсунишга ўргатганлар;
-зиёлилар “одоб-ахлоқ” дея аслида миллатни бўйсунишга чорлаганлар;
-бугун эса манқуртлаштиришнинг мафкуравий йўллари топилган ва яна халқ бўйсунишга ўргатилмоқда. Яъни бўйсунишга ўргатилган халқни яна ҳам тобелаштириш “кашф этилган”.
Шундай пайтда бу халқнинг ичида турмай, четда туриб уни бўйсунишга чорлаш деворга ашула айтишдек гап. Шунга қарамай мен бу ҳаракатга ижобий назар билан қараяпман, дедим. Нега? Маълумки, зулмга асосланган режимларни ўзгартиришнинг кўп йўллари бор. Масалан:
1.Демократик сайлов орқали.
2. Истеъфо талаби билан.
3.Урушлар оқибатида.
4.Сарой тўнтариши натижасида.
5.Ҳарбий тўнтариш йўли билан.
6.Инқилоб қилиш туфайли.
7.Ҳокимиятнинг вакуум ҳолатига тушиши боис ва ҳоказо.
Ниҳоят охиргиси:
-Бўйсунмаслик ҳаракати билан…
Демак, Ўзбекистонда олдинги еттита йўлнинг бирортаси учун шароит йўқ. Бу ҳам Каримовнинг устамонлиги. У ҳамма йўлларини бекитиб олган. Мухолифатнинг чораси қолмади. Нима қилсин? Тўнини елкасига ташлаб майдондан чиқиб кетсинми? Менимча, мухолифат орасида ҳамма ҳам бугун бўйсунмаслик йўли амалга ошмаслигини билади. Аммо бу курашнинг бир йўли сифатида Ўзбекистон учун жуда керак.
Биринчидан, асрлардир давом этиб келган бўйсуниш иллатини вужуддан юлиб отиш учун бу бир бошланишдир.
Иккинчидан, Каримовни ағдаришга улгурмаса ҳам ундан кейин бу режимни синдириш, умуман Шарққа хос бўлган зулм режими яна ўртага чиққанда халқ бўлиб унга қарши тура олиш учун бу бир ибтидо.
Учинчидан, бу - миллатга ўз норозилигини тинч йўллар билан ифода этишга умумий замин яратади. Яъни бутун миллат бир бўлиб, жипслашиб бир ишни қилишни ўргатади.
Лекин бўйсунмасликнинг ўзи нима? Афсуски, халқимиз ҳали бунинг ўзи нималигини билмайди. Уни амалга оширишнинг механизмлари қандай? Бизнинг шароитимиз назарда тутилган бундай механизмлар ҳали яратилмаган. Демак, ишни ана шу нуқтадан бошлаш керак. Яъни бўйсунмаслик нима эканлигини ўргатиш ва бу ҳаракатнинг механизмларини тайёрлаш. Бу эса ташқарида ёки ичкарида бўлишга боғлиқ эмас. Бу ҳафсалага, жон койитишга боғлиқ.
Жиннихонада ҳақиқат борми?
11 Феврал, 2006
САВОЛ: Ассалому алайкум Жаҳонгир ака, ҳақиқат эгилади, букилади… синади, лекин йўқолмайди. Давом эттиришингиз мумкинми? Ҳурмат билан Жавлон.
ЖАВОБ: Биласизми, мана шу гапга кўп ҳам ишонмайман. Айниқса, бизнинг Шарқда ҳақиқат исталгани қадар эгилади, синдирилади, товланади, йўқ қилинади, оёқ ости этилади ва ҳоказо. Тарихан шундай бўлиб келган ва шундай бўлиб қолмоқда. Бу зеҳниятни бузишга уринганларни ҳақиқатни оёқ ости қилувчилар дея ёмонотлиққа чиқариб келишган. Ҳақиқат уларга қўшилиб синиб кетган, йўқолиб кетган ва биз тарих деб ёлғонларга ошуфта бўлиб юрибмиз.
Биласизми, халқимиз, ростга шубҳа билан қарайди ва ёлғонни индамайгина ҳазм қилиб юборади. Ўқимишлиси Худога бандамиз деб айтиб, ўзи шоҳга қул бўлади. Шоири дарвешман деб сарой остонасида гадойлик, тиланчилик билан овора. Журналисти маҳаллийчи, манфаатчи ва ёлғончилик қилади. Бу аҳволда ҳақиқат қандай қилиб синмай қолиши мумкин?
Озгина пул, мансаб ваъда қилган одамни кўкларга кўтаради. Бугун пулим йўқ, берадиган мансаб ҳам йўқ деб очиқ айтган одамдан юз ўгиради. Биринчисининг ваъдалари ёлғонлигини билади, аммо қуруқ ваъдага сотилади. Иккинчисининг гаплари ростлигини билади, аммо шубҳадан қутула олмайди. Бу аҳволда ҳақиқат қовжираб кетмайдими?
Билиб туради, Андижонда халқ отилди. Аммо ростга шубҳа билан қараб, ёлғонга маҳлиё бўлади. Билиб турибди, шоҳи ҳам, мухолифи ҳам демократияни оғизда гапириб, амалда яккаҳоким. Аммо ёлғонларнинг этагига осилаверади. Бундай заминда ҳақиқат қандай кўкарсин?
Ўзи бир иш қилмайди, аммо бошқадан талаб қилишга уста. Ўзи қўлини совуқ сувга урмайди, лекин иш қилганни кўролмайди, бой дейди, ўғри дейди, порахўр дейди, бало дейди, баттар дейди. Орқасидан мазанги деб олдига келганда оёғини ўпади. Орқасидан тош отиб, олдига келганда даврасининг тўрини беради. Оқни оқ, қорани қора деб очиқ айта олмайди. Бас шундай экан, ҳақиқат чил-чил бўлиб қолавермайдими?
Билиб туради, минбарга чиққан одам уни сотмоқда, аммо ҳокимиятга келиб қолар дея унга тилининг учидаги саволини бермайди. Билиб турибди шоҳи қотил, аммо менинг рақибим унинг ўрнига келиб қолса-чи деган ўй билан қотилга оқловчи бўлади. Билиб турибди, миллати ва мамлакати сотиб юборилмоқда, аммо “менга нима?’ дея пинагини бузмайди. Шундай экан, ўртада ҳақиқат қоладими?
Пул берсангиз ҳукуматдан юз буриб, сизга ишлайди, пул бермасангиз сиздан юз буриб сизга қарши жабҳа олиб, ҳукуматга ёлланади. Бу оддий мардикорлик, қуллик зеҳнияти. Бундай ҳолда ҳақиқат жон таслим қилиши турган гап эмасми?
Мақтасангиз ёқасиз, мақтамасангиз душмансиз. Ҳатто читтакдай одам ҳам сиздан филдай мақтов кутади. Филдай одамни чумолининг чаққанидай ҳам таъсир қилмайдиган даражада танқид қилсангиз, бас бир умрлик душмансиз. Ҳақиқатни шундай синдиришадики, тиклаб бўбсиз!
Ҳамма ўзини ақлли, бошқани ахмоқ деб биладиган кун бўлди. Бу эса жиннихона вазияти. Шоҳи ҳам, дўхтири ҳам, касали ҳам бир-биридан фарқ қилмайдиган жиннихона вазияти бу! Жиннихонада эса ҳақиқат йўқолади!
Бу тушкунлик, борига барака ҳам эмас, аксинча бу ҳақиқатни ўлмасликка, йўқолмасликка чорлашдир. Бундай кезда овозингизни бироз баландлатмасангиз, ҳақиқат эшита олмайди, чунки қулоқлари битган-да!
Нега бир жойда депсиниб турибмиз?
19 Феврал, 2006
САВОЛ: Сиёсатчи ва лидер айни одамми ёки бошқа бошқа-бошқами, уларни қандай фарқлаб олиш мумкин? (Миразиз).
ЖАВОБ: Сиёсатчи ва лидер мутлоқ бошқа-бошқа одамлардир. Ажратиб олиш учун ҳар иккаласини ҳам кўра олиш керак. Бугун биз сиёсатчиларни кўриб турибмиз, аммо лидерларни кўра олмаяпмиз. Нега?
Фараз қилинг. Бур гуруҳ одам йўлга чиққан. Унинг олдида икки киши. Бири олдинга қарамоқда, иккинчиси орқага. Олдинга қарагани лидердир, яъни йўлбошчи. У йўлни билади, ўзи қаерга боришини, одамларни қаерга олиб боришни билади ва амали билан одамларга йўл кўрсатмоқда, олдинга қараб кетмоқда.
Орқага қараган эса сиёсатчидир. Унга келажак томон йўл эмас, тўпланиб турган одамлар керак, уларни алдаши, қўлланиши, лақиллатиши ва шу аснода ўз ишини битириши лозим. Сиёсатчининг тақдири, ҳаёти, иқтисоди шу одамларга боғлиқ. Уларнинг ҳисобига яшайди. Акс тақдирда очдан ўлади, номи унут бўлади. У бундан жуда қўрқади.
Сиёсатчи шуҳратга ишқибоз. Одамлар фақат унинг номини айтиб қичқиришларини истайди. Шунинг учун ҳам кўзи олдинда эмас, орқада, одамлар адашиб, бошқанинг номини айтиб қўймасин дейди. Майдонни бир лаҳза тарк этмагани ҳам ана шундан.
Сиёсатчи ёнидаги икки уч малайи орқали майдондаги одамларга тинмай ўзи мадҳ этилган ёки ўзигагина оид қоғозлар, варақалар, китоблар тарқатади. Одамларни бир лаҳза ҳам эркин ўйлашга қўймайди. Уларнинг атрофига тўрт-бешта мегафон қўяди ва ҳаммасида бирдан унинг номи айтила бошланади. Одамлар бутун дунё шу номни такрорламоқда деган ёлғон ҳисга тобе бўладилар. Бу одамларни манқуртлаштиришгина эмас балки одамларнинг ихтиёрий манқуртлашуви ҳамдир.
Агар одамлар олдинга қараб юра бошласалар сиёсатчи вақтинча йўл четига ўтади, бирор хавфсизроқ, теппароқ жойдан туриб кузатади. Одамлар яна ҳам олдинга юрсалар у ортда қолади. Баъзан эса одамлар орасидан чиққан кимлардир уни қўллана бошлайдилар. Унга сен буюксан дейдилар ва бунга унинг ўзи ҳам ишониб қолади. Аммо унинг руҳида бизнесменлик кучли ва яна бутун ҳаракатни бизнесга айлантиради. Зотан сиёсатчи учун сиёсат бизнесдир.
Чунки бундай сиёсатчи хатарли вазиятда одамларни бошқара олмаслигини билади. Ўзининг ёлғонларига ишонган бу одамлар бошқанинг ҳам ёлғонига ишониб, уни топтаб кетишлари, тошбўрон қилишлари мумкинлигидан чўчийди. Шунинг учун ҳам одамларни бир жойда тутиб туришга, диққатини ўзига қаратиб сақлашга интилади.
Бу билан у оломонга қўшилмай ўтиб кетаётганлар ёки оломонга ёрдам қўлини чўзаётганларни ҳам чалғитади. Улар оломоннинг етакчиси шу деб ўйлайдилар ва олдинга ўтиб кетаётган одамни ёки оломон орасидан чиқаётган лидерни кўрмай қоладилар. Бутун ёрдамни сиёсатчига узатадилар ва улар ҳам ёлғоннинг қурбонига айланадилар. Зотан бу сиёсатчи эришмоқчи бўлган асосий мақсад..
Сиёсатчи бир умр лидерларнинг йўлига тўғаноқ бўлади. Биринчидан, одамларни алдаб туравериш билан майдонни тарк этмайди. Иккинчидан, одамлар орасидан чиққан лидернинг товушини босиб юборади ва лидер юрган йўлни бекитиб олади.
У тажрибага, маҳоратга эга. У оломон янгиланиб туришидан манфаатдор. Чунки одамлар сафига янгитдан қўшилганлар унинг гапларига ошуфта бўлиб, олдинга ўтадилар, илгаридан шу ерда турганлар эса ортга чиқиб қоладилар. Янги келганлар сиёсатчининг қичқириқларидан илҳомланадилар, унинг гапларига қўшилиб бақира бошлайдилар, унинг номини айтиб ҳайқирадилар. Чунки оломоннинг орасида сиёсатчи билан бирга бу ишдан нон ейдиган одамлар ҳам бор. Бақиришни ўшалар бошлаб берадилар. Оломон эса уларга жўр бўлади. Шу зайл бир муддат ишонганлар ва аста секин ишончини йўқотганлар конвейр усулида алмашиб тураверадилар.
Аслида оломон орасида ҳам олдинга юриб, хавф орттиришни истамайдиганлар, бир жойда туриб тинчликни истайдиганлар кўпчиликни ташкил қилади. Сиёсатчи буни билади. Шу боис ўзига келган ёрдамдан жуда оз қисмини ўшаларга узатади. Қолганларга эса каттароқ ваъда беради. Агар унинг номини айтиб бақираверсалар яна бир қисм узатиши мумкин. Лекин аксариятини ўз қўлида қолдиради. Бизнесмен ўз зарарига ишламайди-да!
Мегафончиларни сақлаш,, варақаларни нашр этиш, китобларни чиқариш, оиласини тебратиш, қариндош уруғларини таъминлаш, давру даврон суришнинг ўзи бўладими?
Одатда сиёсатчи ишламасликни, оломонни алдаб яшашни ихтиёр қиладилар. Лидер эса оломонга боғланиб қолишни истамайди, мустақил бўлишни хохлайди. Лидернинг ортидан кетаётганларнинг баъзилари унга ета олмай ҳансираб қоладилар ва ортга қайтиб сиёсатчига қўшиладилар, унинг номини айтиб бақирадилар ва ҳаловатларини топгандек бўладилар. Аммо охир оқибатда алданиб қоладилар.
Аслида эса улар алданишни истаганлардир. Одамзот мураккаб. Унинг бир қисми олдинга югуришдан кўра бир жойда туриб, алданиб, қўлланилиб, қул бўлиб яшашни афзал кўради. Шу боис ҳам улар кўпинча авом оломондан узоқлашиб олдинга кетиб қолган лидерни кўра олмайдилар.
Шу боис ҳам улар лидерсиз қоладилар.
Шу боис ҳам дунёда лидерлар саноқли аммо сиёсатчиларнинг сон саноғи йўқ.
Шу боис ҳам бугун Ўзбекнинг сиёсатчиси кўп, аммо лидери йўқ!
Сиёсатчи ва лидерни ажратиб ололмаган халқ ҳеч қачон олдинга юра олмайди, бир жойда депсиниб тураверади. Худди 15 йилдан бери депсиниб турган Ўзбек каби! Худди ҳали яна сиёсатчига оғзи очилиб, олдинга юришни истамаётган, ва ҳали яна депсиниб туришдан қониқаётган Ўзбек каби!
“Озодлик” ҳеч кимнинг онасининг маҳрига тушган эмас!
20 Феврал, 2006
САВОЛ: Демократик Ўзбекистон Конгрессининг сайтида “Озодлик” радиосининг “Қурултой” дастури ёпилиши мумкинлиги ҳақида гап борганди. Мана бугун эшитдим, ёпилмабди, аммо сиз чиқмадингиз. Балки танқид учун таъқибга учрадингизми деб ҳам ўйладим. Шунга жавоб берсангиз.( Ғайрат).
ЖАВОБ: ДЎК сайтида ўқувчиларнинг фикрлари берилмоқда. Мен ҳали ўз фикримни ёзганим йўқ. Бугун эрта балки ёзарман. Гап шундаки ташкилотимиз рўйхатдан ўтишида биз олдимизга қўйган жуда кўп вазифалардан бири хорижий радиолар дастурларини мониторинг қилиб бориш эканлигини ҳам билдирган эдик ва бу сайтимизда ҳам ёзиб қўйилган. Демак бу муҳокамалар ташкилотимизнинг вазифаларидан бирининг бажарилиш жараёнидир.
Маълумки, АҚШда солиқ тўловчиларга ҳисобот бериб турилади. Йилда бир марта уйга юбориладиган ҳисоботда солиқлар қаерга кетгани изоҳлаб берилади ва ана шу ҳужжатга қўшиб юбориладиган кичик бир варақада “Қонунлар сизга ўз солиқларингиз қаерга сарфланишини назорат қилиб туриш ҳаққини берган, бу ҳақни унутманг” деб ёзиб қўйилади. “Америка овози” ва “Озодлик” солиқ тўловчиларнинг пулига ишлайди ва демократияни тарғиб қилиши керак. Агар бизнинг пулимиз диктаторга хизмат қила бошласа ва индамай турсак ўша диктаторнинг қулига айланамиз. Агар фикримизни айтиб турсак радиога ёрдам берган бўламиз.
Қолаверса, бировнинг нуқсини кўриб айтмаслик унга душманликдир. Бировнинг нуқсини кўриб уни очиқ айтиш эса унга дўстликдир. Лекин ўша биров буни тескари тушунса демак нуқс унинг фитратида бор. ДЎК аъзолари “Озодлик”ни танқид қилаётганлари йўқ, балки ўз фикрларини айтиб, уни қўллаб унга ёрдам бермоқдалар ва биз уларнинг бундай жонкуярликларини қадрлаймиз.
Энди “Қурултой” масаласига кесак, менинг Ўзбек хизматининг олдинги директори Адолат Нажимовага мурожаатларим, демократияни ёйишни жонлантириш бўйича таклифларим натижасида шундай бир дастур туғилганди. Унинг олиб борувчиси Абдулла Искандар ҳар бир дастурда қайд этганидек мен доимий қатнашчи эдим ва орада қандай мавзуларни тортишиш ҳақида ҳам фикрларимни йўллаб турар эдим.
Охирги муҳокамадан олдин ҳам хат йўллаб, карикатуралар масаласини муҳокаа қилиш ва бунинг аҳамияти ҳақида ёзгандим. Таклифим қабул бўлиб, ўзим чиқмаганим табиийки менга боғлиқ эмас. Абдулла Искандар ҳам “Нима бўлди?” деган хатимга жавобан телефон қилиб, бу масала ўзига боғлиқ эмаслигини билдирди.
Мен “Озодлик” ҳеч кимнинг онасининг маҳрига тушган эмас, деган фикрдаман. Менинг ҳам доим чиқиб туришим шарт деган қоида йўқ, Аммо мен чиқиб туришни истасам буни таъқиқлайдиган қонун ҳам йўқ, аксинча бунга йўл очадиган қонунлар бор. Шундай экан, айтадиган гапларим бўлса радиода чиқиб туриш бу менинг қонуний ҳаққим. Мени бу ҳақдан маҳрум қилишни истаган одамлар эса Каримовнинг “дум”лари ёки демократияни ўргана олмай, демократияга мослаша олмай қотиб қолган бечора бандалардир. Ундайлар 15 йилдан бери тиш кўрсатадилар ва бундан кейин ҳам кўрсатаверадилар. Бу қадар!
Ватанпарварликнинг нархи бўлмайди
23 Феврал, 2006
САВОЛ: Фидойилик, ватанпарварлик деган гаплар тарихда қолди. Пул бўлса мухолифат бўлади. Пул берсангиз инсон ҳуқуқлари ташкилотлари сизни ҳимоя қилади. Пул бўлса инсон ҳуқуқлари ташкилотлари ёки мухолифат раҳбарлари сизга сиёсий бошпана олиб бериш учун енг шимарадилар. Пулингиз бўлса мухолифатга қарши курашиб келган бўлсангиз ҳам бирданига ҳақиқий мухолифатчига, ҳатто қайси битта партиянинг Марказий кенгаши аъзосига айланасиз.
Ким билан гапни бошламанг, ижарага фалон минг тўлаяпман, Интернетга кириш учун мана бунча пул керак, хуллас, “оз-моз” харажатлар учун бир нарса чўзиш ҳақида очиқ гапиради. Агар буларнинг ҳаммаси қанча бўлади десангиз камида бир юз эллик доллар дейди.
Бугун Ўзбекистонда ким ана шундай пул топиб бера олса ўша мухолифат бўла олади. Келажакда баъзи диний гуруҳлар одамларимизни ана шу томондан қўлга олиб демократия келган тақдирда ҳам уни ағдариб ташлашлари мумкин. Фаластинда нима бўлганини кўриб турибсиз. 15 йил олдин бизда бундай нарса йўқ эди. Одамлар ватан учун, халқ учун деб курашар эдилар. Бугун эса пул учун кураш бошланган.
Мана битта мисол келтираман. Санжар Умаров ва Нодира Ҳидоятованинг судига борганимда “қўллаб-қувватлаш гуруҳи аъзолари учун” деб икки минг сўмдан ҳар бир судга борганларга Елена Урлаева орқали беришди. 1000 сўм йўлкирага ва 1000 сўм обед учун беришди. Бу пулларни Нигора Ҳидоятова ажратган бўлса керак.
Менга саккиз кун судга борганимда жаъми 15 минг сўм беришди, бир кун суд раиси касаллиги туфайли қолдирилганди, ўша кун учун 1000 сўмдан беришганди.
Ана шуларни кўриб ҳамма нарсадан кўнглим айнаб кетди. Ташлаб узоқларга кетгим келди. Бутун дунёга танилган бир ҳуқуқ ҳимоячисига бу ҳақда айтсам, озгина харажатлари бор деб айтди. Балки менга Демократик Ўзбекистон Конгресси ёрдам бериши мумкинми?
Фермер Ражаббой.
ЖАВОБ: Ўзини шартли равишда фермер Ражаббой деб номлаган бу кишига бизнинг жавоб шундай:
Демократик Ўзбекистон Конгресси ўз низомига кўра фақат ташкилотга расман аъзо бўлган, унинг фаолиятида очиқ қатнашган, ҳақиқатдан ҳам режимга мухолифлиги билан танилган ва ростдан ҳам қувғинга учраган, ҳаёти таҳлика остида қолган кишиларгагина сиёсий бошпана олиши учун тавсиянома бериши мумкин. Бунинг учун ташкилот аъзоларидан камида уч кишининг тавсияси зарур.
Биз бу масалани ташкилот аъзолари орасида муҳокама этиб, ана шундай қарор олганмиз. Чунки ҳақиқатдан ҳам мухолифатни бизнесга айлантириб юборганларнинг ҳиди бутун дунёга тарқалиб бўлди.
Сизнинг номингизни биринчи марта эшитаётганимиз учун бизни маъзур тутасиз. Биз пул учун ишлайдиганлар ташкилоти эмас, биз харажатлар учун бошқарув аъзолари ўз ёнидан хайрия сифатида пул бериб, демократия учун курашаётганлар ташкилотимиз. Мана катта ҳарфлар билан ёзаман: БИЗ ҲАЛИГА ҚАДАР БИРОР ТАШКИЛОТДАН ЁКИ БИРОР ШАХСДАН БИР ТИЙИН ПУЛ ОЛГАНИМИЗ ЙЎҚ! Буни бошқалар ҳам ёзиб кўришсин-чи! Сиёсий бошпана олиш учун тавсиянома берсак, шаффофлик нуқтаи назаридан бошпана олиб, таҳликадан қутулгандан кейин, қонуний махфийлик даври (11 ой) битгандан сўнг уларнинг номларини ҳам эълон қиламиз. Агар келгусида бирор бир ташкилотдан грант олсак қаерга сарфлаганимизни ҳам очиқ эълон этамиз. Менимча, барча мухолифат ташкилотлари ҳақиқатдан ҳам ифлослик ботқоғига ботмаган бўлсалар ана шундай йўл тутишлари керак.
Сизга маслаҳатимиз ўз номингизни яширманг ва очиқ курашиб, мухолиф сифатида ўзингизни кўрсатинг! Энг камида билганларингизни ёзиб режимнинг башарасини фош этинг. Бугун ташқарида юриб, таҳликадан узоқ бўлган “мухолифатчилар” номларини яшириб турган бир пайтда бу гапим балки сизга оғир ботар. Аммо на чора!
Номини яшириб, панадан туриб курашмоқчи бўлган сохта мухолифатчилар, манфаатчи “адолатпарвар”лар, ҳақни яширган “ҳақгўй”лар армиясини тарк этинг! Тўғри йўл шу!
Ватанпарварликнинг нархи бўлмайди. Агар сиз бу Ватан ва бу миллат учун жонингизни тиккан бўлсангиз, пулнинг аҳамияти йўқ эканлигини дарҳол англайсиз. Афсуски бу туйғу жуда кам одамларга насиб этган. Шу боис ҳам бу туйғу билан яшаган одамларни кўпчилик тушуна олмайди.
25 Феврал, 2006
Хоразм-Қорақалпоқ минтақаси “ёшулли”ни безовта қилмоқда
САВОЛ: Шарифхўжаевни Сенат раислигидан олган Каримов унинг ўрнига Собировни тайинлашида бирор мақсад борми?(Воҳид).
ЖАВОБ: Сиз “олган”, “тайинлаган” деган сўзларни жуда ўринли ишлатгансиз. Кўринишда Каримов Мурод Шарифхўжаевнинг истеъфосини қабул қилишни Сенатдан сўраган бўлсада аслида унга қадар уни бўшатиб қўйганди. Элгизар Собировни ҳам Сенат мажлисидан икки кун олдин тайинлаб улгурганди. Қолгани хўжакўрсинга.
Каримов тайинлаш пайтида “устозим” дегани Шарифхўжаевни энди “кексайиб, ишга ярамай қолди” деб бўшатди. Агар кексайиб қолиш асос бўладиган бўлса унинг ўзи нега тахтдан тушмаяпти деган ҳақли савол туғилади. Жавоб шуки, уни ишдан оладиган йўқ. Топилиб қолар!
Саволингизда жон бор. Олий Мажлисдаги манбага кўра, Каримов Хоразм-Қорақалпоқ минтақасида вужудга келган кучли норозиликдан безовта. Айниқса, Ўзбекистон Кремл билан яқинлашгандан бери Путиннинг номига бу минтақадан шикоятлар тўлиб-тошиб кетган. Уларда Ўзбекистондан ажралиш, Россияга қўшилиш, мустақил бўлиш каби масалаларда очиқ-ойдин гап борган. Кремл уларни “кўриб чиқиш” учун Каримовга юбормоқда ва Каримов Олий Мажлисга юбормоқда экан. Самарқандлик Баҳодир Матлубов Ички Ишлар вазири этиб тайинлангандан бери бу минтақада нафақат оддий одамлар орасида, балки режим кадрлари орасида ҳам норозиликлар пайдо бўлган. Амударёда сув музлаши натижасида пайдо бўлган тошқин таҳликаси, Орол бўйидаги вазият ҳам жиддий.
Вужудга келган аҳвол ҳақида кучишлатар идоралари ҳам Каримовга махсус ҳисобот тақдим этганларини айтади манба. Каримов “тозалаш” ўтказишдан олдин ўзининг бу минтақага хусумати йўқлигини кўрсатмоқчига ўхшайди.
Каримов битта ўқ билан икки қуённи уришга ўрганиб қолган. Шу билан Думадан ҳайъат келган кунлари “грипп” бўлиб қолган Шарифхўжаевдан ҳам қутулган бўлди.
Маълумки, Совет даврида кадрларни минтақаларга қараб танлашар ва шу зайл “баланс” сақлаяпмиз деган хулосага келишарди. “Кадрларни танлаш ва жойлаштириш” деган сиёсий харитада Ўзбекистон тўртга бўлинган ва қуйидагича номланган:
1.“Зарафшон” (Самарқанд, Жиззах, Бухоро, Навоий, Қашқадарё, Сурхондарё)
2.“Фарғона” (Фарғона, Наманган, Андижон)
3.“Тошкент” (Тошкент шаҳри, Тошкент вилояти, Сирдарё)
4.“Хоразм” (Хоразм, Қорақалпоғистон)
Биринчилик ва иккинчилик “Зарафшон” ҳамда “Фарғона” орасида алмашиб турарди. Учинчиликни “Тошкент”га беришарди ва тўртинчи даражадаги лавозим “Хоразмга” қоларди.
Элгизар Собиров Хоразмнинг Қўшкўпир туманидан. У Мудофаа қўмитасида ишлар экан, Каримовни “ёшулли” деб мурожаат қилиши билан ажралиб турган ва “ўзини “ёшулли” деб чақиришидан Каримов мамнуният ҳис этар экан. Уни Россия ҳарбийлари билан яқин алоқада эканлиги ва Хоразмда ёғоч мафиясининг етакчиси деган гаплар ҳам бор. Нима бўлганда ҳам Собировни номи улуғ, супраси қуруқ жойга тайинлаш билан Каримов хоразмликлар ва Қорақалпоғистон аҳлини яна бир бор лақиллатмоқчи кўринади.
Олий Мажлисдаги манба бу гаплар “программа минумим, программа максимум эса Каримов Собировни сайловдан олдин Хоразмга ҳоким этиб тайинлаш учун тайёрламоқда” дейди.
“Қасосим бор тасодифларда!”
2 - Март, 2006 йил
САВОЛ: Ҳеч эътибор берганмисиз Ҳусайин Бойқаро, Алишер Навоий ва Ислом Каримов, Абдулла Ориповлар орасидаги боғланишга. Ҳусайин Бойқаро 1438 йилда ва Алишер Навоий 1441 йилда туғилган. Ислом Каримов 1938 йилда ва Абдулла Орипов 1941 йилда туғилган. Ҳусаин Бойқаро ва Алишер Навоий замондош ва айни саройда фаолият кўрсатишган. Ислом Каримов ва Абдулла Ориповлар ҳам айни саройда. Орадан 500 йил ўтиб айни Турон ўлкасида зулмкор подшо ва маддоҳ шоир айни саройда пайдо бўлишибди. Бу шунчаки тасодифмикин? (Жавлон ).
ЖАВОБ: Дунёда тасодифлар кўп. Аммо бу тасодифларни изоҳлаб берадиган илм йўқ. Кимдир тасодифларни Худога боғлаб қўйиб, осон йўлини топади. Яна кимдир тасодифлар бежиз эмаслигини таъкидлаб сизни ўйга толдиради. Қайси бир шоир “Қасосим бор тасодифларда” деб шеър ҳам ёзган эди.
Маълумки, биз тарихимиз деб атаётган тарих уч марта ишловдан ўтган.
Аввал золим ҳукмдорлар тарафидан ёздирилган. Уларга ёққани бот-бот кўчиртирилган, китоб ҳолида қолдирилган. Бугунгилар кўзига суртиб юрибди. Ёқмагани йўқолиб кетган. Бугунгилар бехабар.
Кейин руслар томонидан ёзилди. Уларга ёққани, хизмат қиладигани қайта - қайта чоп этилди, ёқмагани ўзгартирилди ва бошқа тус берилди.
Мустақилликдан сўнг тарихимиз битта одамнинг авзойига қараб ёзилмоқда. Унга ёқса нашр этилади, ўқитилади. Унга ёқмаса қатағон.
Бу уч омил менга тарихимизга мутлоқ ишонмасликка асос беради. Тарихга ишонмасдан ҳам яшаш мумкинми дейишингиз мумкин. Баъзи одамлар Худога ишонмай яшашмоқда. Бунинг олдида тарихга ишонмаслик гуноҳ эмас. Айниқса, у сохта тарих бўлса.
Шу нуқтаи назардан Алишер Навоий ва Абдулла Ориповни ёнма-ён қўйганингизга ҳайрон бўлмайман. Чунки Алишер Навоий пайтида ҳам ундан кучлироқ ёзадиган ўша даврнинг Юсуф Жумалари бўлган эрса не ажаб?! Лекин биз бехабар! Ажабмас минг йилдан кейин Абдулла Орипов ҳам кейин миллатнинг бобокалони, Алишер Навоийсига айланаман деб хаёл қилиб юрган бўлса?1 Чунки бугуннинг ўзида уни “бобокалон” деганлар ҳам йўқ эмас.
Лекин бугун тарих шоҳларнинг ҳукми юрадиган ҳудудлардан ташқарида ҳам ёзилмоқда. Бугун тарих шоҳдан олтин танга кутган муаррихлар ва хаттотларгагина боғланиб қолмаган. Фарқ ана шунда.
Ҳусайн Бойқаро шоир бўлган, шоирдан золим чиқмайди дейдилар. Золимлардан шоир чиққанини, шоирлардан золим чиққанини бугун кўриб турибмиз. Чунки бу Интернет дегани бутун дунёни битта қутига солди. Ана шу қутида ҳамма нарсани кўриш мумкин. Фақат кўра олиш қобилиятини топсак, бас!
Хуллас, Ҳусайн Бойқародан Ислом Каримовга қадар зулмат ичидамиз. Аммо зулматнинг пардаси йиртилди. Энди бир амаллаб сочимиздан тирноғимизга қадар ўралган ўргимчак тўридан қутулсак, балки ўшанда тасодифларнинг сирини топмоқ имкони туғилар?!
Дунё тасодифлар гирдобида. Мустақиллик учун курашганлар зиндонбанд, дарбадар, мустақилликка қарши бўлганлар эса қаҳрамон, соҳиби замон бўлгани каби. “Қасосим бор тасодифларда!”.
3 - Март, 2006 йил
“Ассассин” нишонга урди
САВОЛ: Кейинги кунларда сизнинг ва Демократик Ўзбекистон Конгрессининг электрон адресларидан “спам” шаклидаги хатлар олмоқдаман. Бунинг сабаби нима? Хакерларнинг ишими бу? Ёки Ўзбекистон ҳукуматига ишлаётганларнинг ҳунарларими? Балки сизларга хат ёзмаслигимиз учун шундай қилишмоқдами? Нима деб ўйлайсиз? (Алишер).
ЖАВОБ: ДЎКнинг сайтида “Ассассин” романининг 7 боби эълон қилингандан буён Каримовнинг итлари, Гулноранинг битлари, уларга қулбаччалик қилаётган ҳаром қуллар томонидан электрон почталаримиз тинимсиз ҳужумга учрамоқда. Улар гўё ўзларини технология асрининг билимдони қилиб кўрсатиб, аслида ахмоқларча ҳаракат билан бизнинг ва бир қатор мухолифат адресларини қўлланиб ўзимизга ва бошқаларга ҳам мингларча хат йўлламоқдалар. Эссиз вақт, эссиз пул..
Инсон тубан кетганда нима қилаётганини билмай қолади. Булар ҳам шундай.
Аммо бу бизга янада куч бағишлашини эса хаёлларига ҳам келтирмаган бўлсалар керак. Чунки улар ўзлари билмаган ҳолда бизнинг нишонга ураётганимиз ва сўзимиз нишоннинг бағрини тилим-тилим қилаётганини шу йўл билан билдириб қўймоқдалар. Ҳолингизга маймун йиғласин, бечоралар!
“Ассассин”нинг олдинги 6-боби эълон қилингандан кейин Девондаги танишим мазкур бобнинг ҳукумат идораларида шов-шувга сабаб бўлганини ёзган эди.
.орг-нинг статистикасига кўра, “Ассассин”нинг 7-боби эълон қилинган кун 1256 киши сайтни кўрган бўлса, эртасига бу рақам 1792 га чиққан, ундан кейинги кун 2435 га кўтарилган. Сайтга ўша кун Ўзбекистондан 1617 марта кирилган. Энди тасаввур қилинг: сайт Ўзбекистонда оммавий жойларда очилмайдиган қилиб қўйилган. Баъзилар жуда қийинчилик билан очишади. Демак, Девондаги манбанинг гапи тўғри. МХХ, ИИВ ва ҳукуматнинг Интернетга кириш чекланмаган бошқа тизимларида “Ассассин” шов-шувга сабаб бўлмоқда.
ДЎК ёшлар билан ишлашни бошлагандан кейин ҳукумат ёшларга эътибор қилиб қолди. Янги ташкилотлар, янги сайтлар ташкил этиб, ёшларнинг мактубларини чоп эта бошлади. Уларнинг саволларига жавоб бериш каби “Савол-Жавоб” бўлимлари яратишди. Демак, ишларимиз бекорга эмас, ёзганларимизни ҳали ҳам “Катта”нинг ўзлари кузатаётганлари сезилиб турибди. Чунки у кишининг буйруғи бўлмасдан янгиликка қўл урилмайди-да!
“Ассассин”нинг 7-бобидан эса ул зотнинг жаҳллари чиққан кўринади-ки, иту битларини ишга солдилар. Уларга азалдан у кишининг иту бити бўлишни орзу қилиб юрган аламзадалар ҳам қўшилдилар.
Нима бўлганда ҳам руҳимиз енгил тортиб, мамнун бўлдик. Ҳа, сўзимиздан талвасага тушганларни кўриб туриш ҳам бир бахт! Бадиий асарининг кучини кўриб туриш ижодкорга қанчалик ҳаловат бахш этишини тасаввур қилишингиз қийин эмас!
Бизнинг электрон адесларимизни қўлланиб сизга ҳам мактублар борганидан хурсанд бўлинг, чунки сиз ҳам саволларингиз билан нишонга урмоқдасиз ва уртўқмоқ зарбидан қурт-қумурсқага айланганлар шу йўл билан чақиб оламиз деб ўйлашмоқда.
Хато қиладилар, улар чақишни ҳам билишмайди, чунки улар бичилган қурт-қумурсқалардир. Уларнинг ва “спам”ларининг ўрни ахлатхона!
Дилдаги вулқоннинг тафти
5 Март, 2006 йил
САВОЛ: Сиз билан ғойибдан бўлса-да дийдорлашиб турганимдан хурсандман. Аввалига жуда узоқ ўйладим. Менинг ёшимда, менинг жинсимда, умуман мен сиёсатга бу қадар шўнғишимга, сизга мактуб йўллашимга наҳот шунчалар эҳтиёжманд бўлсам? Арзимаган умрим давомида фақат ва фақат бир нарсани орзу қилдим, мақсад деб билдим: Мен бу дунёда ҳеч бир мақсадсиз ва ҳеч бир ишсиз ўтиб кетадиган инсонлар сирасига киришни истамайман, ҳеч бўлмаса ўлимимдан сўнг мени инсон қилган(Оллоҳ ўзи шунга етказсин)халқим эслаб қолиши керак!
Биламан, гапларим бироз ғализ ва ёки баланд парвоз туюлиши мумкин. Бироқ бундан уялмайман! Сабаби, мен шуни хоҳлайман. Деярли ҳар Интернетга ташрифимда бу сайтга кираман ва дилимни оғир юк, ғижимлик билан тарк этаман.
Наҳот ҳаёт шунчалар ёлғон, шунчалар чиркин бўлса? Наҳот инсон ўзи истаганидек, ҳалол, пок ва виждон билан яшаб ўтиши шунчалар қийин бўлса? Наҳот ота деган номи бўлган - халқ ўзининг “фарзанд(лар)”идан калтак еса, бироқ уни бартараф қилиш, унга бир сўз айтишга ёки оқ қилишга-да мажол тополмаса?
Эрта 5 дан кунни бошлаб, кетмонини кўтариб, бели майишиб, саратонда 40-га чиққан далада қўлининг қадоғи, умрининг адоғи бўлган меҳнат, меҳнат ва яна меҳнат қилса-ю, кўнглини кўтаргулик, ҳаётини яхшилагулик бирор рўшнолик кўрмаса? Қани ҳақиқат? Қани адолат? Дилим ачишади…Юрагим оғрийди…
Бир вақтлар шахсан “Катта”нинг ўзига қарсакларга тўлган мактуб йўллаш урф бўлиб кетганди. Деярли ҳар ҳафта Твда ёш йигит-қизларни хат ёзгани учун уйларига келиб, совға тарқатиб, яна буни матбуотда, Твда эълон қилишган эди. Ўшанда онажоним мени ҳам ёзишга ундагандилар. Лекин ёзмаганман! Нима учунлигини айтайми? Агар мен хат ёзсам, мениям уйимга келиб тақдирлашади, “менинг бобожоним” эса мени совға дардида, машҳурлик дардида хат ёзган деб ўйлайдилар деган андишада ёзмагандим.
Қаранг-а, қанчалик софлик, виждоним, ўй-у фикрларимнинг болаларча андишаси. Лекин қани энди бу софлик? Менга ҳозир буни ким қайтариб беради? Агар ўша пайтда яна 2 йилдан кейин менинг фариштам - иблис деб айтишимни билганимда осиб юборсалар ҳам ишонолмасдим. Қачонлардир менга сени бу гапларинг учун отишади дейишганди. Энди бунга шубҳа ҳам қилмай қолдим. Лекин унгача ҳали яшайман, то умрим борки, ҳақиқат учун тикаман, ваҳоланки, буни ҳозирги замонамиз ақллилари фойдасиз деб билсалар-да.
Биламан, ҳақиқат, адолат учун ҳеч бир кураш изсиз кетмагай, бир-бирини занжирдай тортади, ақалли ўндан бирига бўлса-да, эришилади. Ахир сиз ҳам шунча ишда ҳам умидни узганингиз йўқ-ку! Курашда давом этаяпсиз-ку!
Ҳа, жуда кўп ватандошларимнинг четда туриб сайрашади, деган гапларини эшитаман. Манинг учун бунинг аҳамияти йўқ. Гап қаерда, қай ҳолатда айтилганида эмас, гап ниманинг айтилганида! Жуда кўп тенгдошларим икки йўл орасида, саросар, нимага ишонишни билмайдилар. Сиз айтган фактларни ўқиб, ҳаётга солиштириб, унинг исботини топиб туриб ва яна бу ердаги тинимсиз бир хилда чалинадиган, меъдага теккан, бироқ қулоқ ўрганган куйга мухлис бўлишга мажбур бўладилар.
Сизга бир саволим бор: Қилаётган ишларингиз, сўзларингиз, умуман ҳаётингиз бесамар кетмаганига қай даражада ишонасиз? (А.Салиҳ).
ЖАВОБ: Аввало юрак тубидан қуйилган мактубингиз учун раҳмат. Дилдагини сатрларга бундай дард билан тўкиш ҳаммага ҳам насиб этмайди. Сизда шундай қобилият бор экан, буни ишга солишингиз ва сўзингиз билан курашга киришмоғингиз керак. Бугун бунга эҳтиёж катта.
Чунки бутун бир мамлакатнинг қудрати ана шу курашнинг қарши жабҳасида. Сиз таъкидлаган каби Твлардан рўзномаларга, Интернетдан маҳалла мажлисларига қадар ҳамма жойда сўз жанги бормоқда.
Қурол вужудни чил-парчин қилиб юбориши мумкин. Лекин кучи дилларга, шуурларга, авлодларга, асрлардан асрларга ета олмайди. Бунга фақат сўз мушарраф. Сўз бўлганда ҳам дилдан қуйилган, шуурдан тўкилган, асрлардан асрларга ўлмасдан келган ҳақ сўз бўлиши керак.
Биз курашнинг ана шу жабҳасида бўлганимиз учун ҳам бахтиёрмиз ва ҳамда масъулиятлимиз. Бахтиёрмиз шунинг учунки, умримиз зое кетмаётир. Буни кўриб турибмиз ва бу чексиз бахт. Масъулмиз шунинг учунки, ана шу бахт қарзини қайтармоғимиз керак. Бу эса биздан ҳар лаҳза, ҳар дақиқани ишга солишни талаб қилади.
Биламан, таваккал қилиб, бир ном танлаб шу билан мактубингизга имзо чеккансиз. Келажакда сизнинг ўз номингиз билан ёзишингизга ҳам ишонаман. Чунки дилингизда дарднинг вулқони бор. Бу вулқон сизга тинчлик бермайди. Агар унинг тафтини чиқармасангиз портлаб кетади, ёндириб юборади. Сатрлар билан чиқса ором топасиз, таскин топасиз, юрагингиз олов тоғидан ором гулшанига инади.
Бу кураш майдонига хуш келибсиз! Ҳозирдан ишонч билан айта оламанки, сизнинг ҳам ҳаётингиз бесамар кетмайди. Бунга ўша юракдаги дард йўл бермайди.
Бу дунёда агар бир кишининг дилига заррадек ёғду етказа олсангиз, демак умрингиз бесамар ўтмаётир.
Алдамай туриш ҳам ёрдам
7 Март, 2006 йил
САВОЛ: Мени тўғри тушунинг. Сиздан бир нарсани сўрамоқчиман. Нега кўпчилик демократия деганда фақат Россияни ёмонлаш, Американи яхшилаш деб тушунишади, Путин бизнинг золимларни ҳимоя қилгани йуқ-ку у ҳам Америкага ўхшаб ўз иқтисодий манфаатларини ўйласа керак. Мен ўйлайман Американи ҳам, Россияни ҳам Ўзбекистондаги демократия қизиқтирмайди, уларни ўз мақсадлари бор, яъни бу региондан бир-бирини сиқиб чиқариш, Грузия ва Украина бунга мисол эмасми? Улар фақат Россияга туфлаш билан овора ва Ўзбек сиёсий қочоқларини Каримовга тутиб бериш билан овора. Ахир демократлар биринчи ўринда ҳамма билан яхши қўшничилик алоқасини ўрнатмайдими? Сизлар демократик кучлар қачон Ўзбекистон сайловларида қатнашасизлар? Бизда 90 фоиз аҳоли Каримовни кўргани кўзи йўқ, қачон бизни озод қиласизлар? Бу ифлослар евросоюз санкциясидан сўнг дадамнинг ва барча бюджет ойлик маошини 50 фоизга қисқарибди 1 январдан бошлаб.(Абдурасул).
ЖАВОБ: Сизни тўғри тушунишга ҳаракат қиламан. Жуда кўп масалаларни ўртага қўйгансиз, уларни ажратиб, ҳар бирига мухтасар жавоблар қилмоқчиман.
“Нега кўпчилик демократия деганда фақат Россияни ёмонлаш, Американи яхшилаш деб тушинишади, Путин бизнинг золимларни ҳимоя қилгани йуқ-ку у ҳам Америкага ўхшаб ўз иқтисодий манфаатларини ўйласа керак” деб ёзибсиз.
Демократия ҳақида гапирганда кўпчилик Россияни ёмонлагани ва АҚШни яхшилагани ҳолини кузатаётганим йўқ. Аксини эса кузатиб турибман. Агар менинг Америка тарафини тутганим ва Россияга қарши ёзиб, гапириб келганимни кўпчилик десангиз, унда раҳмат!
Ҳа, ҳеч ким ўз манфаатига қарши иш қилмайди. Ҳатто сиз ҳам. Шундай экан, гап кимнинг манфаати сизнинг манфаатингизга яқин туришида ёки сизнинг манфаатингизга зид бўлмаслигида ёхуд сизнинг манфаатингизни оёқ ости қилмаслигида. Ана шу нуқтаи назардан Ўзбек халқига Россиянинг эмас, АҚШнинг манфаати яқинроқ, зид эмас.
АҚШ Хонободда жойлашганда мен қутлаган эдим, кўпчилк аюҳаннос солганди. Лекин кўриб турибсиз, исталмаган жойда АҚШ қолмайди. Қаердаки жиддий туриб “кет!” дейишган бўлишса, чиқиб к